Các đại dương trên Trái Đất đang nóng lên với tốc độ chóng mặt. Nhiệt độ nước biển tăng không chỉ làm thay đổi hệ sinh thái đại dương, mà còn gây ra những tác động sâu rộng đối với khí hậu và cuộc sống trên toàn hành tinh. Mùa hè năm 2026 đang ghi nhận những kỷ lục mới về nhiệt độ tại châu Âu. Nhiệt độ tăng cao không chỉ trên đất liền, mà còn ở các đại dương.


 Ảnh minh họa : Một người bơi gần cá nhám voi ngoài khơi đảo Sainte-Hélène ở Nam Đại Tây Dương vào tháng 02/2025. © AP - Flora Tomlinson-Pilley


Trong tháng 6 và tháng 7, nhiệt độ bề mặt biển lần lượt đạt mức cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử kể từ khi có thống kê. Theo số liệu mới nhất của Copernicus, cơ quan theo dõi biến đổi khí hậu của Liên Hiệp Châu Âu (EU), công bố hôm 10/08/2026, nhiệt độ bề mặt trung bình của các đại dương ngoài vùng cực đã lên tới 20,96°C vào tháng 7. Con số này vượt qua kỷ lục trước đó là 20,89°C vào tháng 07/2023.
Đây không phải là một hiện tượng mới. Trong 3 năm qua, nhiệt độ các đại dương ngoài vùng cực luôn cao hơn mức trung bình từ 0,35°C đến 0,73°C. Theo Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (GIEC), hoạt động của con người là nguyên nhân chính thúc đẩy sự nóng lên của đại dương kể từ những năm 1970.
Sự nóng lên này kéo theo nhiều hệ quả nghiêm trọng.

Hệ sinh thái biển bị xáo trộn
Sinh vật biển là một trong những nhóm bị tác động trực tiếp một cách rõ rệt nhất do tình trạng nước biển nóng lên.
Khi nhiệt độ nước tăng, lượng oxy hòa tan trong nước giảm. Điều này gây bất lợi cho nhiều loài sinh vật biển và khiến chúng khó sinh tồn. Một số loài cá buộc phải di chuyển về những vùng nước lạnh hơn. Điều này khiến ngư dân phải thay đổi khu vực đánh bắt hoặc chuyển sang khai thác những quần thể cá khác. Nghiêm trọng hơn, nhiệt độ tăng cao có thể khiến nhiều loài cá chết hàng loạt, thậm chí đe dọa sự tồn tại của chúng.
Theo ước tính mới nhất của Liên Hiệp Quốc, hơn một nửa số loài sinh vật biển có thể đứng trước nguy cơ tuyệt chủng từ nay đến năm 2100. Chẳng hạn, nếu nhiệt độ nước biển tăng 1,5°C, kết hợp với tình trạng axit hóa đại dương, 70–90% các rạn san hô có nguy cơ bị phá hủy, còn nếu nhiệt độ tăng 2°C, gần như 100% các rạn san hô có thể biến mất.
Việc hệ sinh thái biển bị đảo lộn không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học, mà còn tác động trực tiếp đến ngành thủy sản và sinh kế của hàng triệu người.
Băng tan và mực nước biển dâng
Nhiệt độ đại dương tăng cũng góp phần làm băng tan và khiến mực nước biển dâng. Kể từ năm 1900, mực nước biển trung bình trên toàn cầu đã dâng khoảng 22,9 cm. Tuy nhiên, tốc độ dâng đang gia tăng một cách rõ rệt. Chỉ trong giai đoạn 1993–2020, mực nước biển đã dâng trung bình khoảng 10 cm, theo cục khí tượng Pháp Météo-France.
Khoảng 2/3 mức dâng này là hệ quả của tình trạng các sông băng, các khối băng lớn ở Nam Cực, Groenland cũng như những khu vực có băng trên đất liền tan chảy. Phần còn lại chủ yếu được thúc đẩy bởi một hiện tượng gọi là giãn nở nhiệt : khi nước biển nóng lên, thể tích của nước tăng và khiến mực nước biển dâng.
Mực nước biển dâng đe dọa trực tiếp các khu vực ven biển, làm gia tăng nguy cơ ngập lụt và xói mòn bờ biển. Đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng vì nhiều vùng ven biển là nơi tập trung đông dân cư, các thành phố lớn và những cơ sở hạ tầng quan trọng như cảng biển, nhà máy điện và các công trình kinh tế chiến lược.
Mưa lớn và bão có thể mạnh hơn
Đại dương nóng lên cũng làm gia tăng nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt. Nước biển càng nóng thì lượng nước bốc hơi càng lớn, làm tăng lượng hơi nước trong khí quyển. Khi khí quyển chứa nhiều hơi nước hơn, nguy cơ xuất hiện những trận mưa lớn cũng tăng lên.
Đặc biệt, nhiệt độ nước biển cao hơn ở Địa Trung Hải có thể khiến các trận mưa lớn tại khu vực này trở nên dữ dội hơn. Theo Météo-France, nhiệt độ cao làm tăng lượng nước bốc hơi và gây ra hiện tượng bất ổn nhiệt ở các tầng thấp của khí quyển.
Giới khoa học lo ngại tình trạng đại dương nóng lên sẽ làm gia tăng hoặc tăng cường độ của những hiện tượng thời tiết khắc nghiệt như bão nhiệt đới, cuồng phong và lốc xoáy. Đại dương càng ấm, các hệ thống bão càng có thêm năng lượng để phát triển mạnh, đồng thời mang theo lượng mưa lớn hơn.
Đại dương mất dần khả năng hấp thụ CO₂
Đại dương đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc làm chậm biến đổi khí hậu vì đó là một trong những “bể chứa carbon” lớn nhất của Trái Đất. Tuy nhiên, nước càng nóng thì khả năng hòa tan khí CO₂ càng giảm. Điều đó có nghĩa là nhiệt độ càng tăng, khả năng hấp thụ CO₂ của đại dương càng giảm.
Theo Liên Hiệp Quốc, đại dương hiện hấp thụ khoảng 25% lượng khí CO₂ mà con người thải ra. Các đánh giá khoa học cũng cho thấy đại dương có khả năng lưu trữ lượng carbon lớn gấp 2–4 lần so với các khu rừng trên đất liền.
Nếu khả năng hấp thụ CO₂ của đại dương suy giảm, lượng CO₂ tồn tại trong khí quyển sẽ tăng lên. Điều này có thể làm quá trình nóng lên toàn cầu diễn ra nhanh hơn, từ đó tiếp tục làm đại dương nóng lên. Đây là một vòng luẩn quẩn đáng lo ngại. Đồng thời, đại dương đã hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa do hiệu ứng nhà kính tạo ra kể từ năm 1970. Vì vậy, vai trò của đại dương trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu là vô cùng quan trọng.
Các dòng hải lưu có thể bị thay đổi
Các dòng hải lưu, từ bề mặt đến các vùng nước sâu, đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu. Chúng vận chuyển nhiệt từ các khu vực gần xích đạo về phía hai cực, đồng thời đưa nước lạnh từ các vùng cực trở lại những khu vực nhiệt đới. Nhờ đó, nhiệt lượng trên Trái Đất được phân phối tương đối cân bằng.
Tuy nhiên, hiện tượng băng tan chảy và nhiệt độ đại dương tăng cao có thể làm thay đổi hoặc làm chậm quá trình lưu thông này. Trong những kịch bản nghiêm trọng nhất, một dòng hải lưu thậm chí có thể suy yếu đáng kể. Nếu trở thành hiện thực, hiện tượng này có thể gây ra những tác động nghiêm trọng đối với khí hậu toàn cầu.
Theo báo cáo đặc biệt của GIEC về Đại dương và Sinh quyển băng năm 2019, sự thay đổi của các dòng hải lưu có thể dẫn đến mùa đông khắc nghiệt hơn ở một số khu vực châu Âu, lượng mưa mùa hè giảm ở vùng Sahel cũng như ở Nam Á, mực nước biển tiếp tục tăng tại các vùng ven biển phía đông bắc Bắc Mỹ. Ngoài ra, dòng hải lưu thay đổi có thể khiến một số cơn bão nhiệt đới ở Bắc Đại Tây Dương xuất hiện ít hơn hoặc yếu hơn, nhưng đây cũng là một biểu hiện của tình trạng xáo trộn khí hậu.
Đại dương nóng lên là vấn đề của toàn hành tinh
Nhiệt độ đại dương tăng không phải là một hiện tượng chỉ xảy ra dưới biển, mà có liên hệ chặt chẽ với gần như mọi hệ thống tự nhiên và khí hậu trên Trái Đất. Các rạn san hô suy giảm, sự thay đổi của các quần thể cá, băng tan và nước biển dâng, mưa lớn, bão mạnh và các dòng hải lưu thay đổi — tất cả đều cho thấy đại dương đang trải qua những biến đổi sâu sắc.
Đại dương đã hấp thụ phần lớn lượng nhiệt dư thừa do biến đổi khí hậu tạo ra trong nhiều thập kỷ. Nhưng khả năng “gánh chịu” của đại dương không phải là vô hạn. Đại dương càng nóng lên, những tác động đối với khí hậu, hệ sinh thái và con người càng trở nên rõ rệt và nghiêm trọng hơn.
Theo  Les Echos