Nhạc Pháp lời Việt : Tưởng niệm tác giả Vline-Buggy




Những bản nhạc Pháp lời Việt hay nhất của Vline-Buggy

Nếu không có ngòi bút của tác giả người Pháp Vline-Buggy thì có lẽ Canada chẳng bao giờ có một diva nhạc pop mang tên Céline Dion. Chính cũng vì bà Thérèse Dion trong lúc đang mang thai, được nghe bài hát Céline do Vline-Buggy sáng tác viết lời, cho nên bà mới lấy tựa bản nhạc này để đặt tên cho cô con gái.


Nhà soạn nhạc người Pháp Vline Buggy vào năm 2018.
Nhà soạn nhạc người Pháp Vline Buggy vào năm 2018. © Geoffroy van der Hasselt / AFP

Trên đây là giai thoại rất nổi tiếng mà nam danh ca người Pháp Hugues Aufray thường hay kể lại khi nhắc tới bà Vline-Buggy, vừa qua đời hôm 26/09/2026, hưởng thọ 97 tuổi. Tên thật là Liliane Konyn, bà sinh trưởng tại Paris trong một gia đình nghệ sĩ trứ danh. Từ thuở thiếu thời, bà đã thừa hưởng năng khiếu sáng tác của thân phụ là nhà soạn nhạc Georges Konyn, bút danh Géo Koger (1894-1975). Ông đặc biệt nổi tiếng vào những năm 1930 nhờ hợp tác với nhạc sĩ Vincent Scotto, sáng tác những nhạc phẩm kinh điển như « J'ai deux amours » (Tôi có hai mối tình) cho Josephine Baker, nàng « Marinella » cho Tino Rossi hay bài hát « La Java bleue » (Điệu Java màu xanh) cho Fréhel.

Khi nối nghiệp thân phụ, bà Liliane không sáng tác một mình mà lại cùng viết lời với người chị ruột là Évelyne Konyn. Cặp bài trùng này (Évelyne-Liliane) lấy nghệ danh là Vline-Buggy, họ bắt đầu sự nghiệp sáng tác cho thế hệ đàn anh là Yves Montand hay Luis Mariano trước khi chuyển sang viết ca khúc cho các thần tượng nhạc trẻ, khi phong trào dịch các bản nhạc ăn khách của Anh-Mỹ sang tiếng Pháp, bắt đầu rộ lên vào cuối những năm 1950, đầu thập niên 1960.

Trong thời gian khởi nghiệp, tên tuổi của nhóm sáng tác Vline-Buggy gắn liền với thần tượng nhạc trẻ Claude François. Trong vòng 5 năm, từ 1962 đến 1967, Vline-Buggy đã viết lời cho khoảng 70 ca khúc cho Claude François, trong số này phần lớn là những bản phóng tác từ tiếng Anh sang tiếng Pháp, điển hình là các ca khúc « Belles belles belles, J'y pense et puis j'oublie » và nhất là lời Pháp cho « Donna Donna » (bản nhạc gốc tiếng Do Thái phát hành vào năm 1940 là của hai tác giả Aaron Zeitlin và Sholom Secunda). Còn trong tiếng Việt, có phiên bản « Tiếc Thương » của Trần Tiến và phiên bản đầu tiên « Thương Tiếc » phát hành trước năm 1975 là của ca sĩ kiêm tác giả Tuấn Dũng, thành viên sáng lập cùng với ca sĩ Trung Hành ban nhạc Mây Trắng.

Đang trên đà thành công, cô Évelyne tức là tác giả Vline trong cặp bài trùng Vline-Buggy lại đột ngột qua đời vì lâm bạo bệnh. Tuy chỉ còn một mình, nhưng bà Liliane quyết định tiếp tục sự nghiệp và giữ nguyên bút danh kép của hai chị em là Vline-Buggy. Sự nghiệp sáng tác của Vline-Buggy đạt đỉnh cao khi bà phóng tác nhạc phẩm « The House of the Rising Sun » (Căn nhà trong ánh bình minh) thành nhạc phẩm « Le Pénitencier » 1964 cho Johnny Hallyday. Hai năm sau (1966) bà viết lời cho nhạc phẩm « Céline ». Bài này ban đầu bị Claude François cũng như Richard Anthony từ chối, cho nên ca sĩ Hugues Aufray buộc phải tự thu âm lấy, nào ngờ đâu giai điệu này lại trở thành một trong những bản nhạc ăn khách nhất của ông.

Trong số những thành công lớn khác của Vline-Buggy, có những bài hát được viết cho Dalida (Depuis qu’il vient chez nous), Michel Sardou (Les Bals populaires), France Gall (On t'avait prévenue), Vicky Leandros (La Lettre), Enrico Macias (Mélisa), Mireille Mathieu (Mon ami de toujours), Sheila (La Pluie), Hervé Vilard (Après tant d’amour). Bà đã góp phần làm nên tên tuổi của Linda de Suza (Le Portugais) và nhất là Herbert Léonard (Pour le plaisir) ...

Vào năm 1973, bài hát « Tu te reconnaîtras » do Claude Morgan soạn nhạc và do Vline-Buggy viết lời đã giúp nữ ca sĩ Anne-Marie David, đại diện cho Luxembourg, giành lấy giải nhất cuộc thi hát truyền hình châu Âu Eurovision. Bài hát này từng được tác giả Nguyễn Duy Biên chuyển sang lời Việt thành nhạc phẩm « Xin tự hiểu mình » do Thanh Lan, Như Mai, Kiều Nga thu âm.

Sau gần 50 năm hoạt động trong làng nhạc, Vline-Buggy đã quyết định giải nghệ vào những năm 2000. Sinh thời, bà đã viết lời cho hàng ngàn ca khúc và hầu hết các nghệ sĩ thành danh trong ba thập niên liền từ 1960 đến 1980 đều đã từng hợp tác với Vline-Buggy. Lần cuối bà xuất hiện trước công chúng là vào năm 2018 nhân lễ trao giải thưởng lớn đề cao sự đóng góp của Vline-Buggy cho làng nhạc, tại trụ sở Hiệp hội các tác giả Pháp Sacem. Bà Liliane nhắc lại những kỷ niệm khó quên với người chị ruột, thời hai chị em Vline-Buggy mới vào nghề sáng tác. Kỷ niệm này từng gợi hứng cho bà Liliane sáng tác nhạc phẩm « Les Anges du matin » (Những thiên thần buổi sáng) như một lời nhắn nhủ với người đã khuất :

Thiên thần buổi bình minh

Xua bóng đêm mờ ảo

Cho hồn về bên nhau

Giấc mơ nào yên tĩnh



Khi yêu đương nồng thắm

Gieo vương vấn vào tim

Để suốt đời đi tìm

Những mùi hương sâu đậm



Đời còn ở phía trước

Đường dài ta vẫn bước

Hãy ra đi yên bình

Thiên thần ánh bình minh...



Theo RFI