Chiếc xe bắt đầu vào xa lộ, chúng tôi rời thành phố mình cư ngụ, đi về hướng đông, hướng đông có mặt trời đang mọc, mặt trời có màu đo đỏ như những quả quít người bạn cho mang theo, vừa đi vừa bóc mặt trời nhỏ.
Cây cối hai bên đường vẫn còn nhiều màu xanh, thỉnh thoảng mới có vài cây nhuốm đỏ, như một vết thương rất mới. Chiếc xe như con ngựa hiền lành, con ngựa đi qua những ngọn đồi, những rặng núi, lâu lâu lại thấy một con sông nhỏ ở đâu chạy ra. Dòng nước uốn cong hiện ra rồi lại biến ngay, con sông nhỏ hình như vừa bị ai lấy trộm mang đi giấu ở chốn nào!
Những cánh đồng rau hai bên, có nơi ai đã lấy gần hết cả màu xanh, chỉ còn lại những mảnh đất trống buồn hiu hắt. Một vài nơi còn cỏ, có đàn bò chậm chạp cúi xuống ăn rồi lại ngửng mặt lên nhìn trời, không thấy chúng nhìn nhau.
Những ngọn núi cao hai bên, thông nguyên một màu xanh, lâu lâu lại thấy một khoảng trống trên đồi, trơ những vùng cỏ chết như đã từng có lửa đi qua trong mùa Hè, hoặc cây lâu không được uống nước, cổ cây khô và tóc cây xơ xác.
Trên những con đường rộng và bằng phẳng vững chắc, những chiếc xe tải thật to, thật dài, kéo theo những tấn hàng hóa lớn nhỏ, có khi cả những chiếc xe nhỏ hơn xếp bốn năm cái trên đó, chạy nghiêm túc như những con ngựa đã được rèn luyện. Người tài xế xe nhỏ không hề bối rối, điềm tĩnh, thận trọng vượt lên phía trước xe to, để được an toàn hơn là đi phía sau, người lơ phụ ngồi bên cạnh, thỉnh thoảng lại đưa sang miếng táo hay ngụm nước. Con đường phía trước đang được mặt trời sưởi ấm.
Những cánh quạt xoay gió hiện ra trên một vùng đất rộng mênh mông, những cánh quạt làm nên năng lượng điện lực cho cả một thành phố,trông như đàn chim trắng khổng lồ bay trên vòm trời xanh. Đầu óc của con người đã biến thiên nhiên thành lợi ích.
Qua một đêm ngủ đỗ, sáng hôm sau, trở dậy lên đường. Ánh nắng sớm mai dịu dàng như giải lụa, vắt trên vai. Hai người vào thành phố đầu tiên, thành phố Polson hẹn thăm một người chị họ, thành phố nhỏ, ngăn nắp như cái hộp đựng kim chỉ. Chúng tôi hẹn nhau ở một quán ăn của người Mễ Tây Cơ. Ngồi trong quán này, chúng tôi nhìn được Hồ Plat Lake, chiếc hồ nổi tiếng cho những người giầu có ở các nơi khác tới sở hữu một căn “Nhà Mùa Hè”. Những du thuyền đậu san sát mặt nước, và dĩ nhiên cả thành phố cuống lên với Du Kách mỗi khi Mùa Hè tới.
Những mảnh bánh ngô vàng như những chiếc lá mùa Thu chấm trong nước sốt cà màu đỏ trông như một mảnh mặt trời ai vừa xé ra để gói chiếc lá vàng. Sốt rất cay làm môi rất đỏ. Người phụ nữ là người sống độc thân từ trẻ, tính tình cởi mở và bao giờ cũng cười trước khi nói. Sống gần núi nên vững vàng như núi. Khách phương xa,ngửa cổ uống ly nước lạnh như uống cả những mảnh trời màu xanh vào lồng ngực. Chị cười nói suốt buổi gặp, chị vững vàng, hạnh phúc xanh như một cây thông mọc ở vùng núi.
Sau một đêm ngủ đỗ trong một khác sạn nhỏ, sáng hôm sau chúng tôi đi thăm người Chị họ thứ hai.
Chị đã ly hôn hai lần, con gái ở xa, chị sống trong một ngôi nhà dựng trên một cánh đồng cỏ khá rộng, Chị cho người có bò, không có đất tới thả bò trong đất nhà chị, bò sẽ ăn cỏ hộ chị, chị không phải thuê người cắt. Sau khi hỏi thăm nhau, xem những tác phẩm chị vẽ treo trên tường, Chị hỏi: Có muốn xem bò không? Rồi chị rủ chúng tôi ra ngoài, xem Chị cho bò ăn. Một đàn bò ở khá xa, khuất sau mấy bụi Táo, mà khi mới tới chúng tôi không để ý, khi Chị cầm một cái sô có thức ăn khô ra, gọi vài tiếng không to lắm, thế mà một đàn bò lớn, nhỏ năm sáu con không biết ở đâu xuất hiện ngay trên cánh đồng cỏ. Chúng tới ăn những viên thưc phẩm công nghệ từ tay Chị ném ra. Bò thính tai thật, chúng đang ở tân bìa đất bên kia, xa ngút tầm mắt thế mà làm sao chúng nghe được tiếng gọi nhỏ của chị, hay thật! Một người phụ nữ hơn 70, ly hôn hai lần, con gái vừa mất về ung thư, điềm nhiên sống một mình trong một cánh đồng cỏ mênh mông với một đàn bò.Tôi nghĩ, chắc chỉ có những người phụ nữ lớn lên ở Montana mới vững vàng như núi.
Thêm một đêm nữa trong quán trọ, sáng sớm hôm sau chúng tôi tiếp tục thăm thêm một người chị họ nữa, cũng sống độc thân, chị ở trong một khu chung cư ngay sát mặt hồ. Chị bị đau khớp gối nên không tự di chuyển và phải đi khám bệnh thường xuyên. Thông minh và yêu đời không hề phàn nàn về đôi chân lười của mình. Với chiếc gậy nhỏ chị vẫn tự di chuyển một mình. Họ gặp nhau nói về họ hàng còn mất, nói về những chiếc lá rơi trên hồ, những rặng núi, những cơn gió và những cơn mưa tuyết lông ngỗng hay những cơn bão tuyết thời đi học, trường phải đóng cửa cả tuần. Chị cho biết con cháu chị ở xa, mỗi năm ghé thăm đôi lần, Chị chờ con như giáo đường trong những ngày Lễ dóng chuông chờ tín đồ, đôi khi tín đồ không nghe thấy và tiếng chuông mất hút sau những rặng núi, sau những hàng thông.
Chúng tôi rời khách sạn cuối cùng ở Polson, rong xe về thành phố Helena nơi có người chị ruột của anh vẫn còn sống ở đó. Chị như một tảng đá nhỏ trong dãy núi, không bao giờ tách ra khỏi chân núi. Gần 80 tuổi Chị vẫn đi làm, Chị không muốn nghỉ việc nếu không ai bắt Chị phải nghỉ. Chị sống độc thân hơn 30 năm nay, không có con. Mỗi năm người em trai về thăm Chị mình, một tuần. Khi đi với vợ khi đi một mình. Năm nào anh cũng về thăm chị. Hai chị em dắt nhau đi ăn ngoài tiệm vì Chị không có nấu ăn. Đã nhiều năm nay,Chị sống thuê tháng 1 căn phòng của Khách Sạn, anh tới cũng thuê một phòng trong đó như khách du lịch.
Người em dâu nhìn chị chồng. Hình như năm nay Chị gày hơn năm trước. Vẫn ly rượu đỏ trên tay, vẫn khói thuốc bay vào trong mắt…thời gian đã ghé qua đây, thời gian đã đánh rơi những chiếc lá khô trên mặt người đàn bà sống độc thân lâu năm. Gió và tuyết mùa đông miền núi, đánh rơi thời gian trên đôi vai mỏng của chị, hình như…hình như đôi,vai đã hơi cong xuống. Chúng tôi ở với chị 3 ngày. Chúng tôi biết Chị sẽ không bao giờ rời nơi này, bóng chị đã in vào bóng núi và không ai tách được hai chiếc bóng khi chúng đã dán vào nhau.
Chủ Nhật đi dự Lễ tại nhà Thờ chánh tòa Helena, rồi ra nghĩa trang thăm mộ, gửi gấm con cháu cho ông bà nội. Sáng hôm sau từ giã những dãy núi những hàng thông, những quán ăn, những đám mây tan rồi tụ, những cơn gió mùa Thu.
Chúng tôi trở về nhà mình, vừa đi vừa nghỉ.Chặng đường từ Helena Montana – Bellevue Washington mất nguyên một ngày.Chiếc xe mang hoàng hôn vào tới cửa nhà xe. Đây có phải là hoàng hôn mà du khách mang từ Montana về hay hoàng hôn của chính nơi này.
Phủi bụi trên vai áo nhưng màu vàng của những chiếc lá mùa thu ở Montana cứ loang mãi trong hồn, làm sao mà phủi xuống được!
Tháng 10/2026
Trần Mộng Tú
